Hoe gezond is koemelk?

Steeds meer mensen stappen over op plantaardige melk. Waarom doen ze dit? Is melk tegenwoordig nog wel aan te raden? In dit artikel vindt je een compleet overzicht over de voedingswaarden van melk, (natuurlijke) hormonen en melkvervangers.

Waarom drinken we koemelk?

In melk zitten veel voedingsstoffen die goed zijn voor onze gezondheid, denk bijvoorbeeld aan eiwitten, calcium en vitamine B12. Er zijn mensen die liever geen melk drinken, waar verschillende redenen voor zijn:

  • (meer) plantaardig willen leven
  • Koemelkallergie
  • Lactose intolerantie (koemelk intolerantie)
  • Dierenwelzijn
  • Voor het milieu

Lees ook: 5 stappen richting een duurzaam leven met ons voedsel

Wat is de voedingswaarde van koemelk?

Hieronder heb ik de voedingswaarden van 1 glas (250 ml) halfvolle koemelk beschreven [1]. Het gaat hier niet om een melkvervanger.

112 kcal energie 3,5 gr vet, waarvan 2,3 gr verzadigd vet 11,8 gr koolhydraten, waarvan 11,8 gr suikers 0 gr vezels 8,5 gr eiwit 0,26 gr zout.

Eiwitten

Koemelk is belangrijke bron voor eiwitten, wat goed is voor de opbouw van alle lichaamscellen. Eiwitten zijn bouwstoffen van onder andere spieren en organen. Eiwitten zitten ook in vlees(vervangers), vis, kaas, graanproducten, noten en peulvruchten [2].

Calcium

In koemelk zit het belangrijke mineraal calcium. Ook zit calcium in andere zuivelproducten, (volkoren)brood, boerenkool en spinazie. Het is belangrijk voor de opbouw en onderhoud van je botten en gebit. Ook helpt calcium bij de werking van je zenuwen, spieren en bloedstolling [3].

Vitamine B12

Vitamine B12 kun je terugvinden in alle dierlijke producten en is belangrijk voor de aanmaak van rode bloedcellen. Rode bloedcellen vervoeren het zuurstof en het is nodig voor een goede werking van het zenuwstelsel. Vitamine B12 zit ook in kaas, vlees, vis en eieren [4].

foto van unsplash

Welke soorten melk zijn er?

Soorten koemelk kun je op twee verschillende manieren bekijken, namelijk het verschil in vetpercentage en het verschil in productiepoces. Beiden heb ik hieronder beschreven. Verderop in dit artikel kun je meer informatie terugvinden over plantaardige melk.

Verschillende vetpercentages

Binnen het melkassortiment worden er drie soorten koemelk verkocht, namelijk magere, halfvolle en volle melk. Magere melk bevat de minste hoeveelheid vet en volle melk de meeste hoeveelheid. Op het moment dat de melk minder vet bevat, zoals magere melk, bevat het minder calorieën.

Verschillen in het productieproces

Binnen de productieproces kunnen er ook verschillen zijn, denk bijvoorbeeld aan rauwe melk, melk in de koeling (van een supermarkt) en houdbare melk. Hieronder lees je de verschillen.

Verse melk van de boer (rauwe melk)

Bij de boer kun je échte verse (en onbewerkte) melk kopen. Dit wordt ookwel “rauwe melk” genoemd. Er is geen vet uit de melk is gehaald en de melk zal de oorspronkelijke voedingswaarde bevatten.

De melk niet verhit en bevat nog de bacteriën die van nature aanwezig zijn. Echter is het aan te raden om melk wél eerst te verhitten, om te voorkomen dat je ziek wordt. Niet iedereen doet dit, omdat ze geloven dat deze melk het afweersysteem versterkt. Er is hier niet voldoende wetenschappelijk bewijs voor [5].

Er zijn ook boeren die melk van specifieke koeien verkopen en niet het “mengsel” van alle koeien. Elke koe geeft andere melk en zal ook anders smaken. Je kunt dan bijvoorbeeld vragen naar de melk van koe Marie.

foto van unsplash

“Verse” melk uit de koeling (supermarkt)

In tegenstelling tot rauwe melk, komt ‘verse’ melk niet direct van de koe of boer. De melk wordt eerst verzameld in een grote koeltank met een vrachtwagen. Elke drie dagen wordt de melk naar de fabriek gebracht.

De melk wordt in de fabriek bewerkt, denk bijvoorbeeld aan het verhitten van de melk (zodat de bacteriën gedood worden) en veranderen van het vetpercentage. Hierna wordt de melk verpakt en naar de winkel gebracht [6].

Houdbare melk

Het productieproces van ‘verse’ melk en houdbare melk is vergelijkbaar. Er is echter één groot verschil: houdbare melk wordt verhit tot een veel hogere temperatuur. Dit wordt het Ultra Hoge Temperatuur-proces (UHT) genoemd. De melk wordt gesteriliseerd. Dit is een proces waarin de melk enkele seconden verhit wordt tot 130-140 graden Celsius, waardoor er bijna geen bacteriën meer in de melk zitten. Hierdoor is de melk langer houdbaar [7].

Verse melk vs. houdbare melk

De smaak van deze soorten melk verschilt, maar er zit nauwelijks verschil in de voedingswaarde.

Wanneer je kijkt naar de hoeveelheden koolhydraten, vetten, eiwitten en mineralen (zoals calcium), zit hier bijna geen verschil in. Echter kunnen er wel vitaminen kapot gaan in het verhittingsproces, waardoor er minder vitamines in houdbare melk zitten. Denk bijvoorbeeld aan vitamine B2 en B12.

Lees ook: Samen gaan we voedselverspilling tegen

foto van unsplash

Zitten er hormonen in melk?

Er gaan veel geruchten rond dat er in melk hormonen zitten, maar is dit ook waar? Ja, er zitten hormonen in koemelk.

De hormonen in de melk en de koe is natuurlijk. In elk dier zijn hormonen aanwezig, zo ook in mensen. Hormonen hebben een functie, zoals de ondersteuning van de spijsvertering of waterhuishouding.

In Nederland is het verboden om extra hormonen toe te dienen om te voorkomen dat wij niet te veel binnen kunnen krijgen. Dit wordt streng gecontroleerd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). In sommige landen doen ze dit wel. Een reden om dit wél toe te voegen is een verhoogde opbrengst.

Er is onderzoek gedaan of de hoeveelheid hormonen, die van nature aanwezig is, in melk invloed heeft op je gezondheid. Uit dit onderzoek blijkt dat een kleine hoeveelheid geen invloed heeft. Als je daarentegen te veel hormonen binnenkrijgt, heeft dit wel invloed op je gezondheid. Denk bijvoorbeeld aan je eigen hormoonhuishouding en je weerstand. Het is daarom belangrijk om niet te veel hormonen binnen te krijgen [8].

foto van unsplash

Waar kan ik melk mee vervangen?

Er zijn verschillende soorten melkvervangers op de markt, echter zijn ze niet allemaal 1-op-1 hetzelfde als koemelk. Er zijn enkele dingen waar je op kunt letten bij het kopen van plantaardige melk.

Calcium en vitamine B12

Aan een melkvervanger wordt niet altijd calcium en vitamine B12 toegevoegd. Dit zijn twee belangrijke componenten in koemelk. Je kunt hier op letten door achterop de verpakking, bij de voedingswaarden, te kijken of er vitamines en mineralen toegevoegd zijn.

Eiwitten

Koemelk een belangrijke bron voor eiwitten, namelijk ongeveer 3,4 gram eiwitten per 100 gram. In sojamelk zit ongeveer 3,0 tot 3,5 gram eiwitten per 100 gram [8]. Dit verschilt per merk. In havermelk zit “maar” 0,5 tot 1,0 gram eiwit per 100 ml [9]. Havermelk is dus geen goede bron van eiwitten. Wanneer je plantaardige melk niet gebruikt als eiwitbron, is het belangrijk dat je via andere bronnen voldoende eiwitten binnen krijgt.

De voedingswaarden kun je op de achterkant van een verpakking terugvinden. Zo kun je zelf kijken en controleren hoeveel eiwitten er in een melkvervanger zitten.

Wil je (binnen één uur) leren hoe je verpakkingen kunt lezen en interpreteren? Stuur mij dan vrijblijvend een berichtje via het contactformulier!

foto van unsplash

Conclusie: Is koemelk gezond?

Ik kan niet zeggen dat melk gezond is voor elk. Er zijn bijvoorbeeld lichamelijke ‘aandoeningen’, waardoor niet iedereen melk kan drinken.

Wat ik kan aanraden is om te luisteren naar je eigen gevoel en lichaam. Heb je behoefte aan melk? Dan kun je dit gerust drinken. Hierin kun je zelf de keuze maken tussen welk soort melk. Wanneer je geen melk wilt/kan drinken, zorg er dan voor dat je de belangrijke voedingsstoffen via andere voedingsmiddelen binnenkrijgt.

De plantaardige vervanger die qua voedingswaarde het meest lijkt op koemelk is sojamelk, omdat de hoeveelheid eiwitten vergelijkbaar is. Kies voor een sojamelk waar calium en vitamine B12 aan toegevoegd zijn!

Je kunt mij altijd een berichtje sturen (via het contactformulier) als je hier over wilt praten. Zo kunnen we samen kijken wat voor jou goed voelt en hoe je het eventueel gezond kunt vervangen.

Lees ook: Review product: Gezonde chocoladepasta van Albert Heijn

foto van unsplash

Bronnenlijst

  1. https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/hoeveel-calorieen-zitten-erin-/caloriechecker/halfvolle-melk.aspx
  2. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/eiwitten.aspx
  3. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/calcium.aspx
  4. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-b12.aspx
  5. https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/is-rauwe-melk-gezond-.aspx
  6. https://www.campina.be/faq/hoe-wordt-melk-gemaakt
  7. https://www.arla.nl/houdbare-melk/
  8. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/hormonen.aspx
  9. https://www.ah.nl/zoeken?query=sojamelk
  10. https://www.ah.nl/zoeken?query=havermelk

4 reacties op “Hoe gezond is koemelk?”

Geef een reactie